Żałoba po zwierzęciu też jest żałobą

Kiedy pisałam opis swojej pracy, przy temacie straty dodałam jedno zdanie: „Tak! Zwierzę też może być dla Ciebie tym Kimś”. Zrobiłam to celowo, bo wiem, jak wiele osób przeżywa odejście zwierzęcia w samotności. Z poczuciem, że nie wypada aż tak rozpaczać. Że przecież „to tylko pies”.

Dlaczego to tak boli

Zwierzę bywa z nami codziennie przez kilkanaście lat. Jest przy porannej kawie, czeka pod drzwiami, śpi w nogach łóżka. Towarzyszy w przeprowadzkach, rozstaniach, chorobach i narodzinach dzieci. Wiele osób mówi mi, że to była jedyna relacja w ich życiu, w której nie musiały niczego udawać. Zwierzę nie ocenia, nie wymaga tłumaczenia się, jest po prostu obecne.

Kiedy taka relacja się kończy, znika nie tylko konkretna istota. Znika rytm dnia, codzienne rytuały, czyjeś ciepło. Zmienia się dom. Nic dziwnego, że reakcje bywają bardzo silne: płacz, który przychodzi niespodziewanie, bezsenność, poczucie pustki, czasem złość. To naturalne przejawy żałoby, a nie przesada.

Sama kocham zwierzęta i wiem, jak mocna potrafi być ta więź. Nie traktuję jej jako czegoś mniej ważnego od relacji z ludźmi. Jest po prostu inna.

Żałoba, której otoczenie nie widzi

Jedną z najtrudniejszych rzeczy w stracie zwierzęcia jest brak zrozumienia ze strony innych. Nie ma pogrzebu, nie ma dnia wolnego w pracy, często nie ma nawet kondolencji. Zdarza się, że ktoś po kilku dniach pyta, czy „weźmiesz nowego”. Takie słowa, nawet wypowiedziane w dobrej wierze, potrafią zranić i sprawić, że zaczynasz ukrywać swój smutek.

Żałoba, która nie dostaje przestrzeni, nie znika. Może się przeciągać, wracać w nieoczekiwanych momentach albo mieszać z innymi, wcześniejszymi stratami. Dlatego tak ważne jest, żeby choć w jednym miejscu móc mówić o niej otwarcie.

Poczucie winy i trudne decyzje

W tej żałobie bardzo często pojawia się wina. Czy zauważyłam chorobę wystarczająco wcześnie? Czy decyzja o eutanazji nie zapadła za szybko, a może za późno? Czy mogłem zrobić coś więcej? Opiekun zwierzęcia bywa w sytuacji, w której musi zdecydować o końcu jego życia. To ogromny ciężar i nie ma w nim prostych odpowiedzi.

W pracy terapeutycznej nie chodzi o to, żeby przekonać Cię, że nie masz powodu do wyrzutów. Raczej o to, żeby przyjrzeć się im spokojnie, oddzielić odpowiedzialność od winy i dać miejsce temu, co kryje się pod spodem. Bardzo często jest to po prostu miłość i tęsknota.

Co może pomóc

Każdy przeżywa stratę we własnym tempie i nie ma jednego dobrego sposobu. Niektórym pomaga rytuał pożegnania: pochowanie zwierzęcia w ważnym miejscu, posadzenie rośliny, zebranie zdjęć. Innym rozmowa z kimś, kto znał ich przyjaciela. Jeszcze inni potrzebują po prostu czasu i ciszy. Warto pozwolić sobie na to, czego naprawdę potrzebujesz, a nie na to, czego oczekuje otoczenie.

Często pojawia się też pytanie, kiedy można przyjąć do domu kolejne zwierzę. Nie ma na nie jednej odpowiedzi. Dla jednych nowy pies czy kot po kilku tygodniach wnosi do domu życie, dla innych to za wcześnie i budzi poczucie zdrady. Obie reakcje są w porządku. Nowe zwierzę nie zastąpi tego, które odeszło, i wcale nie musi.

Jeśli ból jest tak silny, że trudno Ci funkcjonować, a w głowie pojawiają się myśli, że nie chcesz dalej żyć, nie zostawaj z tym sama ani sam. W sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112. Całodobowo możesz porozmawiać z Centrum Wsparcia pod numerem 800 70 2222, a młodzież może zadzwonić pod 116 111.

Jeśli chcesz porozmawiać o swojej stracie w spokojnym miejscu, w którym nikt nie będzie jej umniejszał, zapraszam na konsultację.