Czym jest psychoterapia Gestalt i co znaczy praca „tu i teraz”

Kiedy mówię, że pracuję w nurcie Gestalt, często słyszę pytanie, co to właściwie znaczy. Nazwa pochodzi z języka niemieckiego i trudno ją dobrze przetłumaczyć. Najbliżej jest chyba słowo „całość” albo „postać”: coś, co nabiera kształtu i sensu dopiero wtedy, gdy widzimy wszystkie części razem. W terapii oznacza to, że nie patrzę na Ciebie jak na zbiór objawów do usunięcia. Interesuje mnie, jak żyjesz, jak czujesz, jak wchodzisz w relacje i co się dzieje, kiedy coś w tym wszystkim zaczyna uwierać.

Dlaczego „tu i teraz”

To chyba najbardziej znane hasło związane z Gestaltem i bywa źle rozumiane. Praca „tu i teraz” nie znaczy, że przeszłość się nie liczy. Twoja historia jest ważna i często do niej wracamy. Różnica polega na tym, że zamiast tylko o niej opowiadać, przyglądamy się, jak jest obecna dzisiaj: w Twoim ciele, w sposobie mówienia, w tym, co czujesz, kiedy o niej wspominasz.

Czasem w trakcie sesji ktoś opowiada o trudnej rozmowie z mamą i w pewnym momencie zaciska dłonie. Mogę wtedy zapytać, co się teraz dzieje. Nie po to, żeby przerwać, ale żeby zatrzymać się przy czymś, co właśnie się wydarza. Bardzo często to, co pojawia się w gabinecie, jest małą wersją tego, co dzieje się poza nim.

Kontakt i świadomość

Dwa słowa, które w Gestalcie wracają nieustannie, to kontakt i świadomość. Kontakt to sposób, w jaki spotykasz się ze światem: z innymi ludźmi, z własnymi potrzebami, z otoczeniem. Zdrowy kontakt jest elastyczny. Potrafisz się zbliżyć, kiedy tego chcesz, i odsunąć, kiedy potrzebujesz przestrzeni. Kłopoty zaczynają się wtedy, gdy któryś z tych ruchów staje się automatyczny i przestaje Ci służyć. Na przykład gdy zawsze się dostosowujesz, nawet kosztem siebie, albo gdy wycofujesz się, zanim ktokolwiek zdąży się do Ciebie zbliżyć.

Świadomość jest tu narzędziem. Nie chodzi o analizowanie wszystkiego w głowie, tylko o zauważanie: co czuję, czego potrzebuję, co robię, żeby tego nie czuć. W swojej pracy często widzę, że samo zauważenie bywa początkiem zmiany. Trudno zmienić coś, czego się nie widzi.

Figura i tło, czyli co jest teraz najważniejsze

W Gestalcie mówimy o figurze i tle. Figura to to, co w danej chwili wysuwa się na pierwszy plan: potrzeba, emocja, sprawa do załatwienia. Reszta jest tłem. Kiedy jesteś głodna albo głodny, jedzenie staje się figurą. Gdy się najesz, ta potrzeba wraca do tła i robi miejsce następnej. Ten naturalny rytm nazywamy cyklem kontaktu: coś się pojawia, zauważasz to, mobilizujesz się, działasz, a potem przychodzi domknięcie i odpoczynek.

Bywa jednak, że jakiś cykl się nie domyka. Niewypowiedziany żal, przerwana relacja, złość, na którą nie było miejsca. Takie niedokończone sprawy potrafią latami zabierać energię, nawet jeśli wydaje Ci się, że już dawno o nich zapomniałaś lub zapomniałeś. Część pracy terapeutycznej polega właśnie na tym, żeby im się przyjrzeć i dać im szansę się zakończyć.

Eksperyment i odpowiedzialność

Czasem proponuję eksperyment. Brzmi to poważnie, a zwykle jest bardzo proste: powiedzenie jakiegoś zdania na głos, zmiana pozycji na krześle, zwrócenie się do kogoś nieobecnego tak, jakby siedział obok. Eksperyment nie ma z góry ustalonego wyniku i zawsze możesz odmówić. Chodzi o sprawdzenie, co się wydarzy, kiedy zrobisz coś odrobinę inaczej niż zwykle.

Z tym wiąże się odpowiedzialność, rozumiana nie jako wina, ale jako zdolność odpowiadania na to, co się dzieje. Ty decydujesz, w którą stronę idziesz i w jakim tempie. Ja dbam o to, żeby przestrzeń była bezpieczna, i towarzyszę Ci w drodze. Czasem ta droga prowadzi w zupełnie nowym kierunku, a czasem do oswojenia się z tym, co już jest.

Jeśli chcesz sprawdzić, jak taka praca mogłaby wyglądać w Twoim przypadku, możesz umówić się na konsultację. Porozmawiamy spokojnie o tym, z czym przychodzisz.